Wentylacja parku handlowego nie może działać tak samo dla wszystkich lokali. Sklep spożywczy może otwierać się o 6:00, drogeria o 9:00, restauracja o 11:00, a klub fitness pracować do późnego wieczora. Różna jest również liczba klientów, ilość zysków ciepła, emisja zapachów i zapotrzebowanie na świeże powietrze.
Dlatego centrali wentylacyjnej do parku handlowego nie dobiera się wyłącznie na podstawie całkowitej powierzchni budynku. Trzeba uwzględnić podział na strefy, charakter najemców, godziny pracy, zmienną frekwencję oraz możliwość serwisowania instalacji bez zatrzymywania całego obiektu.
Pierwszym krokiem jest podział obiektu na strefy o podobnym sposobie użytkowania. Nie należy traktować całego parku handlowego jako jednej przestrzeni, nawet jeżeli wszystkie lokale znajdują się w tym samym budynku.
Podczas projektowania trzeba zebrać informacje o:
Im dokładniejsze dane wejściowe, tym łatwiej ograniczyć zarówno ryzyko niedostatecznej wentylacji, jak i niepotrzebnego przewymiarowania urządzeń.
Dwa lokale o powierzchni 500 m² mogą mieć zupełnie inne zapotrzebowanie na powietrze.
W sklepie meblowym może przebywać jednocześnie 20 osób. W drogerii lub popularnym sklepie odzieżowym na tej samej powierzchni może znajdować się 80–100 klientów i pracowników. Klub fitness będzie dodatkowo generował znacznie więcej wilgoci, ciepła oraz dwutlenku węgla.
Strumień powietrza powinien więc uwzględniać jednocześnie powierzchnię oraz liczbę użytkowników. Jedną z metod obliczeniowych można zapisać w uproszczonej formie:
gdzie:
Wartości dobiera się zgodnie z obowiązującymi wymaganiami, normami i charakterem pomieszczenia. Przykładowo ASHRAE 62.1 podaje dla typowej powierzchni sprzedaży 3,8 l/s na osobę oraz 0,6 l/s na m². Dla powierzchni wspólnych centrum handlowego wskaźnik powierzchniowy wynosi 0,3 l/s na m². Są to wartości referencyjne, które pokazują metodę obliczeń, ale nie zastępują projektu wykonanego zgodnie z polskimi wymaganiami.
Poniższa tabela pokazuje uproszczony przykład dla kilku typowych stref.
W przypadku restauracji tabela dotyczy jedynie sali konsumpcyjnej. Wyciąg z kuchni, okapów, zmywalni i zaplecza technologicznego wymaga oddzielnych obliczeń.
Nie oznacza to również, że należy automatycznie wybrać jedną centralę o wydajności 16 180 m³/h. Trzeba sprawdzić jednoczesność obciążeń, godziny pracy poszczególnych stref oraz możliwość podziału systemu na kilka urządzeń.
Technicznie jest to możliwe, ale nie zawsze korzystne. Jedna duża centrala oznacza mniej urządzeń, mniej przyłączy i potencjalnie prostszą maszynownię. Jednocześnie jej wyłączenie może wpływać na wszystkich najemców.
W praktyce stosuje się trzy podstawowe rozwiązania:
Najczęściej najlepszym rozwiązaniem jest podział pośredni. Oddzielna centrala może obsługiwać supermarket, osobna gastronomię, a kolejne urządzenia grupy mniejszych sklepów i powierzchnie wspólne.
Strefa wentylacyjna powinna obejmować lokale o podobnych godzinach pracy, obciążeniach i wymaganiach sanitarnych.
Przykładowy podział:
Nie powinno się łączyć wspólnymi przewodami pomieszczeń o wyraźnie różnych wymaganiach sanitarnych. Polskie warunki techniczne wskazują również, że instalacja obsługująca pomieszczenia użytkowane okresowo powinna umożliwiać ograniczenie intensywności działania lub wyłączenie poza czasem ich użytkowania.
Strefowanie wentylacji polega na niezależnym sterowaniu ilością powietrza dostarczanego do poszczególnych części budynku.
Jeżeli sklep odzieżowy jest pełny, a sąsiedni lokal ma niewielu klientów, system może zwiększyć nawiew tylko do pierwszej strefy. Centrala nie musi zwiększać wydajności dla całego obiektu.
Do strefowania stosuje się między innymi:
DCV, czyli Demand Controlled Ventilation, to wentylacja sterowana zapotrzebowaniem. System zwiększa lub zmniejsza ilość powietrza na podstawie aktualnych parametrów, a nie jedynie stałego harmonogramu.
Do sterowania można wykorzystać:
DCV dobrze sprawdza się w parkach handlowych, ponieważ liczba klientów może zmieniać się bardzo dynamicznie. Duże obciążenie występuje w weekendy, przed świętami albo podczas akcji promocyjnych, natomiast w godzinach porannych część lokali może pozostawać niemal pusta.
Oddzielnego systemu lub wyraźnie wydzielonej strefy wymagają przede wszystkim lokale generujące zapachy, wilgoć albo zanieczyszczenia.
Dotyczy to szczególnie:
Powietrze usuwane z takich stref nie powinno być bezpośrednio mieszane z powietrzem z typowych sklepów. Trzeba również ograniczyć ryzyko przenoszenia zapachów przez kanały, wymiennik odzysku ciepła albo różnice ciśnienia.
Najważniejszy jest prawidłowy bilans nawiewu i wywiewu.
Lokal gastronomiczny powinien pracować z kontrolowanym podciśnieniem względem sąsiednich sklepów i powierzchni wspólnych. Dzięki temu zapachy są kierowane do instalacji wyciągowej, a nie na zewnątrz lokalu.
Trzeba sprawdzić również:
Nie istnieje jeden model odpowiedni dla każdego obiektu. Dobra centrala wentylacyjna do parku handlowego powinna przede wszystkim:
Najważniejsza nie jest więc sama maksymalna wydajność urządzenia. O jakości wentylacji parku handlowego decyduje sposób podziału instalacji, zakres regulacji oraz możliwość dostosowania jej pracy do rzeczywistego zapotrzebowania poszczególnych najemców.